Anne Dykstra: De Friese landaard

Kollum

Unfoech praat (80)

Makker Han de Vries. Boarne Wikipedy

Halbertsma skriuwt yn 1827 nei oanlieding fan Gysbert Japiks syn ‘kieschheid in de uitdrukkingen’, dat ‘de Friesche taal voor de organen en behoeften onzer lager dierlijkheid een aantal verbloemde uitdrukkingen bezit, van welke ieder, die niet met opzet gemanierd is, zich altijd bedienen zal. Geen leugenachtiger of onbillijker mening was er dus ooit in zwang, dan dat ’t Friesch bij uitsluiting voor geile of ruwe aangelegenheden geschikt zou zijn; […]. Ons landaard, ik beken ’t, is niet beleefd noch voorkomend; maar ik beroep mij op ieder, die de Friesche boeren uit den omgang kent, of hij ze doorgaans niet even afkerig van een vuilen mond als van een vuil huis gevonden heeft, en of ze niet met een innig afgrijzen voor die zelfverdoemende vloeken bezield zijn, die men in andere provincien zelfs ten platten lande door kinderen en ouden in beuzelachtige redenen vlechten hoort. Vloekers en vuilpraters zijn uitzonderingen op den landaard.’

Halbertsma stelt it Fryske aard, docht letter bliken, moaier foar as dat it is, want yn 1872 stiet syn eigen wurdboek stampende fol mei ûnfoech praat, praat dat er sels fan dy ‘kiesche’ Friezen opheind hat.

Dêrmei komt der in ein oan myn stikjes oer ûnfoech praat. It gie der soms aardich om wei yn dit rubrykje, fûn ik sels, mar it hat foar de lêzers nea oanlieding west ta ynstjoerde brieven mei de strekking ‘moat dat no sa?’ It giet jimme goed.