KNAW-advys: ynvestearje yn bachelor Frysk mei foldwaande stipe

jannewaris 12, 2024 08:56

Wol it wittenskiplik ûnderwiis en ûndersyk nei de Fryske taal en kultuer (de frisistyk) in takomst hawwe, dan moat it Ryk duorsum ynvestearje yn teminsten ien selsstannige bacheloroplieding mei de dêrfoar nedige stêf, mei ynbegryp fan in foltiidsk heechlearaar Frysk. Dy wittenskippers moatte tiid hawwe om ûnderwiis te jaan en ûndersyk te dwaan. Dêrnjonken moat in Ried foar de Frisistyk tasjen op it fuortsterkjen fan de gearwurking op it mêd fan ûnderwiis en ûndersyk. Dat binne de wichtichste oanbefellingen út it rapport De toekomst van de frisistiek fan de KNAW.

KNAW yn Amsterdam (foto: Wikipedia/bMA)

It Frysk is de twadde offisjele rykstaal yn Nederlân en in troch Europeeske ferdraggen beskerme minderheidstaal. Mei it Hânfêst foar minderheidstalen hat Nederlân him ferplichte om de Fryske taal te beskermjen en befoarderjen. De lêste desennia is der lykwols in ferswakking fan de frisistyk yn Nederlân te sjen. Alle selsstannige universitêre opliedingen binne ferdwûn, op ien nei binne alle learstuollen opheft, studinte-oantallen binnen it lytsskalige ûnderwiis dat noch oer is, binne lyts en de finansiering fan dat ûnderwiis is problematysk. In folweardige bacheloroplieding bringt rêst yn it kulturele, politike en maatskiplike fjild en jout sichtbere erkenning fan de wearde fan de Fryske taal en kultuer, seit de KNAW yn syn rapport.

De nije bachelor moat duorsum finansiere wurde troch it Ryk en gjin ‘reservaat’ wurde: it moat foar studinten fan oare opliedingen ek mooglik wêze om fakken fan dy bachelor te folgjen. De Ryksuniversiteit Grins (RUG) leit as stânplak foar de hân, mar de konklúzjes en oanbefellingen jilde yn mear algemiene sin foar fêstiging fan de oplieding oan hokker universiteit dan ek. It ûnderwiis kin wêr mooglik ferrike wurde troch de Fryske Akademy, út de bysûndere learstuollen oan de universiteit Utert en de Universiteit fan Amsterdam, en fia gearwurking mei de hegeskoalle NHL Stenden. It Frysk moat ek in plak krije yn oanslutende masterprogramma’s.

Ried foar de Frisistyk
De gearwurking tusken de universiteiten, Fryske Akademy en NHL Stenden op it mêd fan de frisistykske ûnderwiis en ûndersyk kin better, seit de KNAW. De kommisje pleitet foar de ynrjochting fan in net-frijbliuwend oerlisorgaan, in Ried foar de Sjoernalistyk, dêr’t (foarearst) frisisten fan de RUG, de Fryske Akademy, NHL Stenden en de learstoelhâlders oan UvA en UU yn fertsjintwurdige binne. De KNAW hat ek noed oer it fûnemintele ûndersyk, dat oan universiteiten hast ferdwûn is en oan de Fryske Akademy ûnder druk stiet. De kommisje pleitet derfoar dat finansiers fan de Fryske Akademy op syn minst foar stabiliteit en sa mooglik foar fuortsterking soargje.

Oer it rapport
It rapport is makke troch in kommisje fan de KNAW ûnder lieding fan filosoof en wittenskipshistoarikus Keimpe Algra (Universiteit Utert). It is in ferfolch op in earder KNAW-advys Nederlands verdient meer (KNAW, 2019) oer de posysje fan de nearlandistyk.

Gearkomste
Op tiisdei 23 jannewaris om 15.30 oere giet de KNAW yn diskusje mei belutsen partijen oer de oanbefellingen út it rapport De gearkomste yn de Steateseal yn it Provinsjehûs yn Ljouwert is foar elkenien tagonklik. Oanmelde is needsaaklik.

It rapport is hjir del te heljen.

jannewaris 12, 2024 08:56
Skriuw in reaksje

1 opmerking

  1. Ferdinand de Jong jannewaris 12, 10:19

    Einlings ris goed nijs. No mar ris ôfwachtsje oft it advys opfolge wurdt. Sjen is leauwe.

Sjoch opmerkingen

Skriuw in reaksje

Skriuw in reaksje

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.