Nanne Hoekstra: Hoe krije we de Friezen oan it Frysk lêzen?

jannewaris 10, 2023 09:15

Skôging

Jammer dat Pieter de Groot syn rige – ornaris treflike – Frysktalige kollums foar 2022 ôfsleat mei in stikje oer joadegrappen op de Frysktalige webside ItNijs.frl (LC 23 desimber). Dy wiene der nammentlik hielendal net.

It wie te rêden om ús rige ‘Hoe seist dat no yn it Frysk?’, dy’t al sûnt 2020 op de webside rint. No steane der op de Wikipedialist dy’t wy brûke, ek útdrukkingen mei ‘jood’ deryn, yn in ûngeunstige betsjutting. Wy tochten twa miggen yn ien flap te slaan troch mei de Fryske wjergader in alternatyf te jaan dat net rasistysk is. Om’t soks troch De Groot, dy’t it wrychjes oer ekskuzen hie, en guon oaren dúdlik net begrepen waard. hawwe we de restearjende ôfleveringen mei dat wurd mar skrast.

Mei de rige geane we fansels wol fierder. Want wylst we diskriminatoare útdrukkingen út soarte wol slite wolle, is it grutte probleem dêr’t we it oer hawwe moatte soene, dat de Friezen in protte fan harren taalrykdom driigje te ferliezen. Under oaren mei dy rige wolle wy uzes bydrage oan it opkearen fan it taalferlies. En fierder besykje wy dêryn te foarsjen troch it Frysk yn al syn rikens te brûken yn nijsgjirrige artikels op de webside It Nijs en yn it tydskrift De Nije. Mei dat blêd moatte we no spitigernôch ophâlde troch krapte oan jild en meiwurkers. En ja, ek oan lêzers, lykas De Groot yn deselde kollum op it aljemint bringt. In Frysktalich tydskrift leit it ôf tsjin de Hollânsktalige blêden, skriuwt er.

Mar wêrom is dat dan? De measte Friezen sizze yn ûndersiken ommers dat se harren eigen taal wol aardich lêze kinne. Allinnich binne se it net wend en dogge se it (dus?) net safolle. En dat docht skea oan it taalgebrûk. Want it skreaune Frysk hat in foarname funksje as ûnthâld fan de taal: meidat Friezen langer bombardearre wurde mei Hollânsk, is it tige wichtich dat se likegoed geregeldwei ek Frysk lêze.

Lykwols wurdt skriftlik Frysk fierstente min oanbean; sels Omrop Fryslân advertearret wakker mei de Hollânsktalige ferzje fan syn webside. Mei dêrtroch ferjitte wy Friezen in grut part fan it Frysk en hawwe we, safier is it hinne, ‘in Nederlânsk wurdboek yn ’e holle’, lykas mjirkes heechlearaar Frysk Goffe Jensma it by syn ôfskied formulearre.

Sadwaande dat de Ried fan de Fryske Beweging it inisjatyf nommen hat foar in Frysktalich magazine – want sjoen de rimmen fol tydskriften yn kiosken en supermerken is dat (oars as gauris útholden wurdt) noch lang gjin efterhelle medium – en foar de websiden Startside.frl, mei in oersjoch fan Frysktalige ynternetsiden, en ItNijs.frl mei ûnderhâldende artikels.

Spitigernôch bliuwt it oantal lêzers fan dy websiden allyksa beheind. De fraach is dêrom hoe’t we Friezen ferliede kinne mear Frysk te lêzen om sadwaande te helpen harren taal te ûnderhâlden.

It is goed dat ús krewearjen kritysk hifke wurdt, mar dêrnjonken soene we yn it nije jier graach stipe krije by it beäntwurdzjen fan dy fraach.

Nanne Hoekstra is as bestjoerslid by de Ried fan de Fryske Beweging ferantwurdlik foar ItNijs.frl.

Dizze skôging wie juster te lêzen yn de Leeuwarder Courant (side 11, Te gast).

jannewaris 10, 2023 09:15
Skriuw in reaksje

2 opmerkingen

  1. Lútsen jannewaris 12, 12:57

    Ien ding soe helpe: meitsje it Frysk sichtber rûnom yn de provinsje, op gebouwen, stasjons, stadions, weibewizering, kroegen en ytgelegenheden, iepenbiere húskes, parkeargaraazjes, parkearmeters ensafierder en sa fierder. De inisjatyfnimmers moatte wêze: de provinsjale oerheid en de gemeenten yn it foarste plak. Goed foardwaan leart goed neidwaan.

  2. Cor Jousma jannewaris 16, 17:24

    [Hoe krije we de Friezen oan it Frysk lêzen?]

    Miskien is it in idee om foar de leeftyd fan 15 oant en mei 17 jier in ferhalewedstriid út te skriuwen. De earste 25 ynstjoeringen dy’t oan de kritearia foldogge, krije 100 euro en de bêsten in aardige jildpriis.

    Fansels sille guon ien en oar earst yn in oare taal skriuwe, mar ek troch it oersetten wurdt der yn en oer it Frysk neitocht.

    Boppedat kin it gean oer ûnderwerpen dy’t de jongelju oansprekke.

Sjoch opmerkingen

Skriuw in reaksje

Skriuw in reaksje

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.