Rebûlje (ferhaal)

novimber 14, 2020 07:00

“Meneer Jaarsma, wekker wurde.” Douwe skoddet foarsichtich oan ’t skouder fan ’e âld man dy’t yn syn stoel sit te sliepen. It is snikhjit yn ’e benaude keamer dêr’t de gerdinen tsjin de sinne ticht binne. It is hjir altyd al om te smoaren, tinkt Douwe. Hy nimt it keammerke yn him op. Der past mar krekt in itenstafel mei twa stuollen en in kom-oereinstoel yn. De telefyzje is yn ’e hoeke fuortdrukt. Sneue boel as je hjir sa opburgen wurde as je sa âld binne, tinkt er. Hy skoddet nochris oan ’t skouder fan de man, wêrop’t dy út ’e sliep wei begjint te flokken en wyld om him hinne slacht. “Ik ha it iten foar jo”, besiket Douwe nochris.
“Ik hoech jimme fretten net. Ik set der gjin bek mear op. We kinne hjir noch better deagean as yn dit ferdomde ferpleechhús sitte te ferrekken.”
Douwe is der suver mei oan en giet der mar by sitten. It begruttet him ta de teannen út. Sadree’t de saneamde yntelliginte lockdown fan krêft waard, wiene de bewenners fan it ferpleechhûs yn it isolemint rekke. De godgânske dei sieten se allinnich op harren keammerke, dêr’t se de kont hast net keare koene, sûnder útsicht dat it wer bettere tiden wurde soene. Douwe kriget in glês wetter en set it foar Jaarsma del. Dy sjocht him oan. Alle libben liket ynienen út him wei te rinnen. “Wa bisto eins”, seit er op it lêst.
Douwe jout him sûnder nei te tinken de hân en seit syn namme. “Ik bin hjir krekt kommen te wurkjen as ferpleechkundige”, leit er út.
“Datst dêr nocht oan hast, dat gesleep mei dy âlde minsken, en dan al dat geëamel oer dingen út it ferline.” Hy skodhollet yn ôfgriis.
Douwe laket. “Dêr ha jo ûngelyk oan, Jaarsma. Neffens my ha jimme hiel wat ferhalen te fertellen. Moatte jo neigean wat der allegear bard is, de ôfrûne jierren. Technyske ûntwikkelingen, de opbou nei de oarlochstiid, emansipaasje.” Underwylst hat er it iten foar Jaarsma delset, dy’t sûnder prakkesaasje begint te iten.
Douwe glimket yn himsels en freget: “Wat is jo ferhaal, Jaarsma?” Dy skoot syn lege itensboard fan him ôf.
“Ik bin opgroeid op in boerepleats. Dat wie in bêst plak, jonge. Altiten bûten en doe’t it oarloch wie, hiene wy genôch te iten en om út te dielen. Witst wat it is, Douwe? Yn dy tiid koe ik mei myn maten wat dwaan oan de besetting. Wy hiene in goed organisearre groepke en we ha foar aardich wat oerlêst soarge.” Hy falt efkes stil. Dan slacht er mei de fûst op ’e tafel. “Ik bin in fersetstrider, bliksem! Wy moatte der wat oan dwaan, Douwe. As we net deagean oan dit rottige firus, dan ferpiterje we hjir mei ús allen wol, en dan kinne se it grutste part tusken seis plankjes fuortbringe. Yndirekt deagien oan it kroontje.”
Douwe sjocht him net-begripend oan.
“Corona, oerset yn it Hollânsk is dat in kroon!”
Yn Douwe syn holle begint him geandewei in plan te foarmjen. “De oare bewenners, Jaarsma, tinke dy der krekt sa oer?” freget er.
“De measten, wol is it antwurd. Hoesa?”
“Ik ha in idee”, seit Douwe. Hy bûcht de holle nei Jaarsma ta, de oardelmeterregel is foar harren beiden net mear fan krêft.

Twa dagen letter hat Douwe in jûnstsjinst dy’t om trije oere middeis begjint. It simmerwaar hâldt noch hieltiten oan en de waarmte hinget swier yn de keamers en gongen fan it ferpleechhûs. Syn kollega, in wat âldere frou hat it der mar dreech mei. Hymjend en stinnend docht se har wurk en fersuchtet om it kertier dat se woe dat it mar tiid wie om nei hûs ta te gean. “Witst wat”, seit Douwe om njoggen oere, “ik rêd my wol mei it spul, gean do mar lekker earder nei hûs ta.” Se akselet noch wat tsjin, mear út fatsoen, tinkt Douwe, mar nei tsien minuten is se om en sjocht er har nei as se op de fyts in groepke jongfolk foarbygiet. As se út it sicht is, stekt er de kop ta it raam út en ropt dat de kust frij is. Douwe hat de brândoar dy’t op ’e tún útkomt al iepenset, sadat it groepke deryn komme kin.
Oankommen yn de seal dêr’t gewoanwei kofjedronken wurdt, goaie se de grutte doar nei it terras iepen en skowe de stuollen en tafels oan ’e kant. Underwylst is Douwe mei wat helpen nei de keamers fan de bewenners om harren op te heljen. As earste komt Jaarsma efter syn rollator de seal yn skeuveljen, al gau folge troch de oaren dy’t harsels noch ferpleatse kinne. Douwe en syn helpen skowe de mindermobile minsken mei de rolstoel de seal yn, dêr’t út in dj-draaitafel de stim fan Vera Lynn klinkt. Der is in playlist gearstald mei allegear populêre muzyk fan de fjirtiger jierren ôf oant no, en al gau komme der fersykjes om guon ferskes te draaien. It wurdt tige gesellich, foaral as de flesse advokaat iepengiet en der in flinke toefe slachrjemme op de fulde gleskes spuite wurdt. Douwe hie al efkes by Jaarsma hifke wat gongbere drankjes wiene en hie soarge dat der in flesse bearenburch en jonge jenever meinommen wie neist noch wat fruchtesopkes en hapkes.
As Douwe om him hinne sjocht en al dy blide kopkes observearret is er tige tefreden hoe’t it allegear útpakt. Jaarsma dûnset mei frou Bakker en al gau komme der mear minsken dy’t it dûnsjen wol efkes besykje wolle. Guon ha de rolstoel ynienen ek net mear nedich en toffelje sa nei de dejinge ta dêr’t se mei prate wolle. Nei in skoft sirkulearret der in joint troch de seal, wêrop’t de sfear noch losser wurdt.
“No wolle wy ek muzyk hearre dy’t jimme hip fine”, ropt ien fan de âlderen en al gau klinkt in fette rap troch de seal. Elkenien beweecht en dûnset no, en dy’t net rinne kinne, swinge yn ’e rolstoel. De dj swypket de boel noch wat fûler op. It giet suver te mâl, tinkt Douwe as frou De Leeuw it útskatteret en hast dûbbelklapt fan it laitsjen. Se koene wol miene dat se wer yn harren jonge jierren binne. Aansten falt der ien, en hoe dêr in ferklearring foar te jaan, kin wolris dreech wurde. Hy kriget de mikrofoan.
“Bêste minsken,” ropt er, it is in geweldich feest en we moatte dat wis nochris dwaan. Mar omdat de nachttsjinst aansten om alve oere komt, moatte we no wol opbrekke. Wa’t help nedich hat om op ’e keamer te kommen en foar fierdere aktiviteiten, dy moat efkes de hân opstekke, dan wurdt dat regele. Dan rommet de rest de boel hjir op.”
Stefan set noch gau efkes it plaatsje fan André Hazes op en as de lêste minsken yn polonêze de romte ferlitte, klinkt troch de gongen noch lang ‘Het is tijd, de hoogste tijd. U wordt bedankt voor weer een avond gezelligheid.’

“It rûkt hjir frjemd.” Simone snúft nochris flink. “It is raar,” seit se, “mar je soene hast tinke dat hjir in feestje west hat. It rûkt krekt as yn ’e keet fan ús Bauke efterhûs, as se dêr op sneon sitten ha.” In oere letter treft se har kollega wer yn ’e gong. “Dogge se by dy ek sa raar?” freget se. “Ik kin hast net ien fan it bêd ôf krije; net yn beweging te krijen… Se sille dochs net siik wurde? Aansten moat it hiele hûs yn karantêne. Dan hast de poppen oan it dûnsjen. Silst it belibje.”
Efkes letter hearre se ynienen lûde muzyk. Jaarsma hat in radio yn it kuorke fan ’e rollator dien en dêr klinkt it ferske ‘Kom mee naar buiten allemaal’ út. Hy roffelet op alle doarren en ien foar ien ferskine de bewenners mei pannen dy’t se mei leppels betimmerje. Frou Bakker sit prústich yn har skootmobyl dêr’t in flagge boppeút wapperet mei de tekst ‘We hebben het met de maatregels wel gehad, en zijn de opsluiting helemaal zat. Kom allen nu van je krent, we verlaten deze tent.’ Mei faasje rydt se op de útgong ôf mei it hiele spul efter har oan.
Simone wie fan doel om de boel tsjin te hâlden, mar koe noch mar krekt op ’e tiid fuortspringe.
“Wy litte ús net mear opkeare, minsken”, heart se Jaarsma roppen. Bûten oankommen wurde de minsken hast ûnderstboppest rûn troch de parse dy’t dêr gearhokket. Se binne der allegear. De Omrop foarop, mar ek de NOS en alle kranten.
“It is in komplot”, ropt Simone. “Wat moatte we dwaan?” Se draait har om nei har kollega, mar dy stiet allinnich mar mei de mûle wiid iepen te sjen wat him der allegear ôfspilet. Wat sil it management wol net tinke? Mei dat se dat sein hat, sjocht se Brúnsma al út syn Jaguar kommen en mei grutte stappen op de situaasje ôfkommen. Underwylst binne der allegear bern, pake- en beppesizzers op it opskuor ôfkommen. Dy stean ek nei de bewenners te roppen. Simone sjocht dat Douwe tusken de bewenners yn stiet. Hy liket wol ynstruksjes te jaan. It rint har kjel oer de rêch as de bewenners ien foar ien op de grûn lizzen gean. It wurdt izich stil. Elkenien stiet fol ôfgriis nei de fragile lichems te sjen dy’t dêr kwetsber op de grûn lizze. In famke yn de mannichte begint te gûlen en immen fan de Omrop faget him oer de eagen.

Douwe stapt nei foaren. “Minsken,” seit er, “de bewenners ha my frege om út namme fan harren te sprekken. Se binne ta de konklúzje kommen dat it libben op dizze wize harren neat mear te bieden hat. As de maatregels net ferromme wurde, hoecht it net mear. De famylje wurdt mist, it kofjedrinken en de gesellichheid binne fuort; it kuierke nei it doarp mei net mear. Dêrom ha se fan ’e moarn mei-inoar besletten om kollektyf yn hongerstaking te gean.”
“Se hawwe gelyk”, klinkt in stim út de taskôgers wei. “Wy easkje frijheid foar ús âlderein.”
“Frijheid, frijheid”, wurdt oer it plein hinne skandearre.
It duorret net lang of de bylden gean it hiele lân oer. Nei in oere wurdt der Douwe in telefoan yn ’e hân drukt. “De premier foar dy.” Dy tinkt gjin tel nei, mar langet de mobyl oer oan Jaarsma. It liket in goed petear te wêzen en as Jaarsma de telefoan wer oan Douwe jout, gjalpet er it út: “It is slagge. We binne frij!”

Jeltsje Abma

Dit ferhaal, ynkommen by it tydskrift DE NIJE, wurdt yn goed oerlis mei de skriuwster, op It Nijs publisearre.
novimber 14, 2020 07:00
Skriuw in reaksje

1 opmerking

  1. Martje novimber 24, 19:17

    it is in ferhaal fan dizze tiid. In ‘feel good’ ferhaal!

Sjoch opmerkingen

Skriuw in reaksje

Jo mailadres wurdt net sichtber foar oare besikers fan dit webstee.
As der in stjerke by in hokje stiet, moatte jo dêr wat ynfiere.*

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.