Frysk, taal fan it fertroude thús?

july 13, 2015 11:16

Yn de rubryk Opiny fan it Friesch Dagblad fan 17 april pleitet Remco van der Leeuw fan Skanomodu, de feriening fan studinten Frysk, derfoar om it Frysk oer te jaan as earste taal dy’t de minsken daagliks brûke. It Frysk soe allinnich noch in rol spylje kinne as twadde of tredde taal, as taal fan it “thúskommen en thúswêzen”. Dat heart ochsa leaf en romantysk, mar it is in hiele fatalistyske hâlding. Yn de praktyk soe it betsjutte dat wy it Frysk stadichoan yn de waarmte fan de famyljerûnte ferstjerre litte. Yn de genêskunde neame se dat “palliative sedaasje”, immen stadichoan deagean litte.

Ik leau bêst dat Remco it bêste foar hat mei it Frysk mar bin bang dat hy útgiet fan ferkearde ideeën. As er gelyk hawwe soe, soe hy in punt hawwe, mar syn redenearring strykt net, want tsjintwurdich is it Frysk lang net altiten mear de taal fan it “fertroude thús”. Moatst de âlden net de kost jaan dy’t tsjin inoar Frysk prate en tsjin de bern Hollânsk. Tsjin better witten yn, want withoefolle ûndersiken hawwe oantoand dat meartaligens just geunstich is foar de algemiene taalûntwikkeling fan bern. Mar dit kringt mar hiel stadich troch ta de trochstring Fries. In protte Fryske âlden bliuwe derfan oertsjûge dat it praten fan Hollânsk it bern letter mear kânsen biedt op de arbeidsmerk, en oars wol harsels mear status jout… Remco komt ek mei ferkearde foarbylden om syn stelling te bewizen. Sa hat hy praat mei dûmny Hinne Wagenaar. Mar oars as Remco ha wol, is it helendal net sa dat Wagenaar it Frysk beheine wol ta “it fertroude thús”, hy brûkt just yn tsjerke safolle mooglik it Frysk njonken it Hollânsk. Gâns in ferbettering neffens de dûmnys dy’t sels foar in folslein Frysktalige gemeente yn it Hollânsk preekje.

Remco giet derfan út dat it striden foar it brûken fan it Frysk bûten de thússituaasje in ferlerne saak is, lykjend op it lûken oan in dea hynder. Mar is dat sa?  Op dit stuit krijt it Frysk just allegearre nije kânsen, no’t op ryksnivo in taalwet oannommen is dy’t fierder giet as ea hjirfoar. Fansels wit ik wol, dat we der dêr net mei binne, dit is pas it begjin. It giet der no om dat wy as Friezen de nije kânsen gripe! Yn it ûnderwiis, de rjochtspraak, de tsjerke, teater, plysje, meldingskeamer, sosjale sektor, KH2018, polityk, ensfh., oeral lizze mooglikheden. Wy moatte as Friezen in foarbyld nimme oan de Welshmen, de Basken, de Katalanen en sels de Bretons, dy’t harren ynspanne om foar de takomst harren taal te bewarjen. Just fan studinten Frysk soe men ferwachtsje dat hja dizze kânsen gripe. Fan harren ferwachtet men gjin fatalistyske hâlding (“alles wurdt hieltyd minder, we moatte ús der mar by deljaan”) sa’t dy út Remco syn stik nei foaren komt. Yn it ferline wiene de studinten warber by Kneppelfreed en yn rûnten as de Jong Friezen en FOKA, om mar ris wat te neamen. Lokkigernôch is der ek oare jongerein! De jongerein dy’t har net ferbrekt as immen oankundiget “ik versta geen Fries, kunnen jullie niet gewoon Nederlands spreken?”, dy’t warber is foar Eipop of Liet, dy’t twitteret of faceboekt yn it Frysk, nije wegen fynt om it Frysk te brûken. Gewoane Fryske feinten en fammen dy’t harren eigen taal heech hâlde! Ik soe Remco en alle studinten Frysk oproppe wolle, harren yn te setten ús moaie Fryske taal nije kânsen te jaan!

Jehannes Elzinga, Frjentsjer

july 13, 2015 11:16
Skriuw in reaksje

6 opmerkingen

  1. Lútsen july 14, 08:36

    Ik bin it iens mei de skriuwer. Men soe ferwachtsje meie dat studinten Frysk witte wêr’t sa’n fatalistyske hâlding ta liedt: taalferlies. Sjoch nei de Grinslanners en Eastfriezen, eartiids Frysktalige minsken dy’t doe ek mienden dat it Nederdútsk foar de bern better wie.

  2. Bertus Jans Postma july 15, 15:08

    De learlingen, fan de Hear de wrâld ynstjoerd, brochten it folk it bliid boadskip yn syn eigen taal, yn it Arameesk en net yn ‘e taal fan Rome. De foargongers, fan de tsjerkerieden oan de preekstoel ta beselskippe, brochten it folk itselde boardskip yn de taal fan De Haach en nèt yn syn eigen sprake, ús Frysk. De tsjerkeriedsleden hawwe it tsjokke boek dochs ek yn ‘e hûs en it wol ris lêzen?

  3. Jehannes Elzinga july 16, 11:30

    Ik soe wolris in reaksje hearre wolle op myn stik fan Skanomodu sels. Ik nim alteast oan dat leden fan Skanomodu It Nijs deistich lêze. Jimme binne wolkom!

  4. Sybren july 27, 14:56

    Het is bij de gatten heel dat er nog steeds mensen zijn die dat bekrompen taaltje spreken. Een heel gooed uitstel van die Remco. We moeten het groot zien en zo snel mooglijk een fatsoenlijke taal spreken, liefst Engels. It is only wen we aol spiek in universel langwidzge det we ken hew universel understending!

  5. Arjan van der Werff july 28, 01:32

    Reacties op eerdere reacties

    – Het gegeven dat het Fries weinig waarde heeft op de arbeidsmarkt is voor ouders een correct argument, we moeten echter niet vergeten dat dat komt omdat de overheid veel meer doet voor Nederlandstalige staatsburgers dan voor Friestalige staatsburgers, wat neerkomt op een assimilatie politiek, wat neerkomt op een schending van de mensenrechten

    ( Indien in alle gemeentes waar meer dan 10% van de mensen thuis Fries spreekt alle ambtenaren verplicht Fries moeten spreken indien nodig, en indien in alle gemeentes waar meer dan 50% thuis Fries spreekt de gemeente Fries moet spreken als eerste taal, dan ontstaat er meer werkgelegenheid )

    – Wie goed zijn best doet op school en een normaal of bovengemiddeld taalvermogen heeft, die heeft later geen enkele beperking op de arbeidsmarkt als er tot en met groep 4 uitsluitend Fries gebruikt word, maar heeft wél een sterke binding met de enige cultuur in De Nederlanden waar loyaliteit en betrouwbaarheid kernwaardes zijn, dat bied een veel sterkere uitgangsbasis voor het hele leven dan de basis die je hebt als je dat loslaat

    – Het Engels is geen fatsoenlijke taal, het is een zooitje. Zeer geschikte taal voor politiek en poezie, maar ongeschikt voor wetenschap.

    Mijn mening

    De Engelse taal levert een achterstand op als het gaat om logisch na leren denken, en een voorsprong als het gaat om politicus worden, Je kan enorm om de hete brei heen draaien in die taal.

    Het Fries levert bepaalde voordelen op

    Dat zou er wel eens de oorzaak van kunnen zijn dat er in de top van het bedrijfsleven in Amsterdam erg veel Joden en Friezen zitten.

    ( Het algemene Nederlands is een beetje gecreoliseerd qua gebruik van klank, het is simpeler dan het Fries, wat dus ook betekend dat het minder vraagt van het brein )

    Het Fries bied een betere basis om goed Engels te leren dan het Nederlands.

    Het Nederlands bied weer een wat betere basis om Duits te leren.

    Het Fries dreigt een derde taal te worden. Dan word het inderdaad lastig. Toen Engels alleen in het buitenland nodig was, was het Fries een tweede taal.

    Nu Engels al door rond de 300 000 mensen in Nederland dagelijks thuis gesproken word, wat al bijna meer is dan het Fries, is de hele taalsituatie aan het veranderen.

    Daarom moet het Fries de belangrijker gemaakt worden dan het Nederlands in alle dorpen en kleine steden waar de meeste mensen Fries spreken.

    Het zou een groot verlies zijn voor geheel Nederland als deze taal verdwijnt.

    Dat moest dus maar niet gaan gebeuren.

  6. jopie augustus 3, 19:33

    Wie kan het volgende voor mij vertalen.Het staat op een tegeltje.
    De tijd hâldt gjin skoft der giet neat for eigen thus
    as it gewelt bigjint hâldt it rjocht op.

    Bij voorbaat veel dank

Sjoch opmerkingen

Skriuw in reaksje

Jo mailadres wurdt net sichtber foar oare besikers fan dit webstee.
As der in stjerke by in hokje stiet, moatte jo dêr wat ynfiere.*

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.